Sociaal overleg 2024 - Het weekoverzicht

Een eigenzinnig weekoverzicht van min of meer opvallende feiten en ontwikkelingen op het vlak van sociaal overleg, werknemersinspraak, sociale conflicten en collectieve arbeidsverhoudingen in de brede zin van het woord.

 

Elke week schuimen we de media af op zoek naar tendensen, feiten en cijfers. Soms met wat vertraging op de actualiteit, een zeldzame keer aangevuld met commentaar, nooit met de pretentie volledig te zijn.

Reacties zijn altijd welgekomen. (zie onderaan deze pagina)


Door Manou Doutrepont en Paul Soete

WEEK 24 : VAN 11 TOT 17 JUNI 2024

Ondernemingsoverleg


VDL
en alle vakbonden hebben een ‘werkbaar akkoord’ gesloten over loon- en arbeidsvoorwaarden die gelden na overname van Van Hool in Koningshooik. (ACLVB)


Fedex
kondigde woensdag 13 juni de intentie aan van collectief ontslag (het vijfde sinds 2016). Het voornemen treft 385 werknemers of 28 procent van het personeel. (VRT) Daarop ging het personeel in staking. (RingTV) Vrijdag 15 juni hebben de vakbonden klacht ingediend bij de sociale inspectie wegens het verboden inzetten van uitzendkrachten tijdens de staking.[1] (HLN)


Commentaar.


In het verleden trokken de vakbonden al naar de rechtbank tegen bedrijven die interims inzetten tegen stakingen. (Nieuwsblad, legalnews). Met deze een oproep om vonnissen of arresten hierover met ons te delen.


In dit geval zal de arbeidsinspectie in de eerste plaats moeten nagaan of er (1) een staking gaande was in de afdeling en (2) of er daadwerkelijk uitzendkrachten op dat moment aan het werk waren. De aangehaalde feiten zijn betwistbaar. (eigen info)


Luierproducent Ontex overweegt 489 jobs of bijna de helft van de banen in België te schrappen. De directie wil een respectvolle en constructieve dialoog aangaan met de sociale partners. (VRT en DS)


Technologiebedrijf Onsemi sluit zijn vestiging in Oudenaarde en bespaart in Mechelen: 106 jobs in de tocht. (HLN)


Deze drie bedrijven vullen de lijst aan van drastische vermindering van de tewerkstelling die in 2024 de pers haalden: Barry Callebaut, Audi, Van Hool, Decathlon, Milcobel, Van Hool, Bpost en Beaulieu. B


Voor volledige cijfers inzake collectieve ontslagen moeten we terecht bij de FOD WASO. Die registreerde tijdens het eerste trimester van dit jaar 16 collectieve ontslagen die betrekking hadden op 2.551 werknemers. (FOD WASO)[2]

 

Tabel 1: aantal ondernemingen en werknemers betrokken bij de opstart van de procedure voor collectief ontslag. 

 

Bekijk hier de tabel.

 

[1] Artikel 19 cao nummer 108.

[2] Statbel houdt maandelijks de faillissementen bij met het daarbij horende banenverlies.

 

Loonnorm


Het softwarebedrijf Afas heeft in Nederland de vierdagenweek zonder loonverlies ingevoerd. Het bedrijf kondigt vandaag aan dat in 2025 het Belgisch filiaal (50 medewerkers) zal volgen. De werkgever vindt niet dat er een probleem is met de loonnorm want, zo beweert hij, de medewerkers krijgen geen extra loon maar wel tijd. (DS)


Commentaar.


Een goed idee of een pr-stunt?


Een logische gang van zaken, zegt de ene, een aanwijzing dat de marges van het softwarebedrijf (te) hoog zijn, zegt de andere. (discussie op X)


Eindelijk zullen de Ugent en het Federaal Planbureau een tweede bedrijf (het eerste is Femma) vinden voor een studie over de vierdagenweek met arbeidsduurvermindering en zonder loonverlies. (HRSquare)


Met de vierdagenweek met vermindering van de arbeidsduur naar 32 uur per week zonder loonverlies stijgt het brutoloon per gewerkt uur[1] met 20 procent. In België kan de werkgever rekenen op een bijdragevermindering van 1.000 euro per kwartaal gedurende 16 kwartalen[2]. Met dat bedrag kan deze subsidie de verhoging van de loonkosten per gewerkt uur niet neutraliseren zodat we tot de conclusie komen dat dit systeem indruist tegen de loonnormwet. Het is wiskunde.


Het bedrijf Poetsbureau voerde jaren geleden een arbeidsduurvermindering in voor voltijdse werknemers met behoud van koopkracht om een bijdragevermindering[3] te genieten. Via juridische spitstechnologie paste de werkgever dit voordeel toe op de deeltijdse werknemers zonder perequatie van het uurloon van de deeltijdse werknemers, d.w.z. zonder de proportionele verhoging van het uurloon. De sociale partners in het paritair comité van de dienstencheques (PC 322.01) vonden dit een oneigenlijk gebruik van de RSZ-middelen, een vervalsing van de concurrentie en een oneerlijke maatregel voor de deeltijdse werknemers. Ze stelden vast dat de Regering de maatregel niet snel wou aanpassen[4] en sloten een cao[5] om de werkgever in dergelijk geval te verplichten de lonen van de deeltijdse werknemers aan te passen. De werkgever weigerde de toepassing van deze cao. Daarop stapten 30 werknemers, gesteund door de vakbonden, naar de rechtbank van Hasselt. De rechter gaf hen ongelijk omdat de cao indruist tegen de loonnormwet. (VRT)


Commentaar.


Dit vonnis lokt heel wat commentaar op. We laten dat in de eerste plaats over aan de betrokken partijen (bv. ACV). Gespecialiseerde juristen zullen volgen. Ons valt het op dat de rechter onrechtstreeks oneigenlijke subsidies bevestigt o.b.v. een letterlijke interpretatie van de wet. De rechter tart bovendien het paritair comité dat de eerlijke concurrentie wou herstellen.


Misschien volgt nog beroep of een ander proces want de uitspraak is niet tegenstelbaar aan andere werknemers.

 

Openbare diensten


TEC
haalt (weer) de pers met een wilde staking op vrijdag 14 juni als protest tegen agressie van een chauffeur. (Le Soir)


Commentaar.


Met alle respect voor de chauffeurs en begrip voor protest tegen het geweld op trams en bussen, stellen we ons drie vragen: (1) waarom wilde stakingen en geen respect voor de voorafgaande procedure, (2) hoeveel aarde hebben de tientallen stakingen aan de dijk gebracht en (3) waarom moeten duizenden pendelaars het gelag betalen van een paar daders?

 

Buurlanden


Nederland


FNV Metaal roept zijn leden in de Metaal & Techniek donderdag in Drenthe en in Gelderland/Overijssel op tot een 24-uursstaking voor een goede cao. Eerder waren er al tal van 24-uursstakingen in Drenthe, Friesland, Gelderland/Overijssel, Groningen, de Noordoostpolder, Limburg, Noord-Brabant, Noord-Holland, Utrecht, Twente en in de regio Zuidwest. (zie vorige weekberichten). (FNV) Nadat de 20 roterende 24 urenstakingen in de verschillende provincies geen effect hebben gehad, schakelt de vakbond over naar 48 urenstakingen op 27 en 38 juni op 7 locaties door heel Nederland. (FNV)


Dankzij een nieuw akkoord kunnen de werknemers van het logistiek bedrijf DSV rekenen op een loonsverhoging van 9,5 procent in drie schijven. (FNV)


Frankrijk


De minderheidsvakbond van de luchtverkeersleiders, UNSA-ICNA had een staking op 11, 12 en 13 juni aangekondigd. Hij heeft nu deze staking opgeheven vanwege de politieke ontwikkelingen in Frankrijk. (BFMTV)


Commentaar.


Vorige weken konden we nog schrijven dat de vlam van de Olympische Spelen de eisen van werknemers van openbare diensten aanwakkert. Vandaag lezen we dat de politieke situatie een branddeken is op de dreigende sociale onrust. Ook dat is Frankrijk.


Duitsland


De sociale partners van de Oost-Duitse textiel hebben een sectoraal akkoord getekend met loonstijging van globaal 10% over 22 maanden. (Zie onze weekberichten 20-21). (IG Metall)

 

Europa


De Europese afdeling van de voetballersvakbond FIFPRO vraagt via een Brusselse rechter doorverwijzing naar het Europese Hof van Justitie. De overladen en onwerkbare internationale kalender die de FIFA eenzijdig heeft opgesteld is volgens de voetballersvakbond een schending van het Europees verdrag voor de rechten van de mens en strijdig met de regels van eerlijke concurrentie. (De Tijd).

 

Elders in de wereld


Bij de opstart van nieuwe onderhandelingen voor een nieuw sociaal akkoord tussen vakbond ILA van de 45.000 zeehavenarbeiders en de werkgevers van de havens aan de Amerikaanse oostkust en de Golf van Mexico hangt een staking in de lucht. (MarktScreener)

 

Enquête


Naar vierjaarlijkse gewoonte heeft de HR-dienstverlener Randstad  een enquête gepubliceerd met de titel inspraak en participatie. Een zeldzame studie over werknemersinspraak in ons land. Dat is een verdienste op zich.


Onder participatie wordt verstaan zowel de directe inspraak, d.i. zonder tussenpersoon, als indirecte inspraak, d.i. via de tussenpersoon van een vakbondsvertegenwoordiger.


We grasduinen in de enquête en onthouden de volgende punten:

  • Matige tevredenheid in het algemeen wat hun mogelijkheden tot participatie in het bedrijf betreft. Een lichte stijging trouwens t.o.v. vorige enquête (2020).

  • De vakbondswerking op ondernemingsvlak geniet een vrij groot draagvlak;

  • Arbeiders hebben meer voeling met inspraak dan bedienden;

  • Minder positieve sfeer inzake participatie in de publieke sector;

  • Toenemende aandacht voor opleiding bij de werknemers;

  • Geen negatieve impact van het hybride werken;

  • 33 procent van de werknemers richten zich tot de vakbondsafgevaardigden met een probleem van te hoge werkdruk. Rond de 30 procent heeft vragen over loon en premies;

  • 53 procent van de respondenten denken dat collega’s zich kandidaat voor de sociale verkiezingen stellen om de ontslagbescherming te genieten

 

Boekenwijsheid


Trade Union in the European Union is een publicatie met een comparatief overzicht van de nationale vakbonden in de EU.


------


[1] De loonnormwet definieert de loonkostenontwikkeling als de nominale verhoging van de gemiddelde loonkosten per werknemer in de privé-sector, uitgedrukt in voltijdse equivalenten en zo nodig gecorrigeerd door veranderingen in de gemiddelde jaarlijkse effectieve arbeidsduur, wat eenvoudiger gezegd de loonkosten zijn per gewerkt uur. 

[2] Artikel 350 programmawet 24 december 2002.

[3] Zelfde bepaling.

[4] De wetswijziging kwam er pas met de wet van 22 december 2022.

[5] Cao 22 april 2020, algemeen verbindend verklaard door KB van 29 mei 2020.

WEEK 23 : VAN 4 JUNI TOT 10 JUNI 2024

Ondernemingsoverleg


Het personeel van de betalingsverkeerverwerker Worldline in België heeft met een grote meerderheid een sociaal plan voor 182 ontslagen werknemers goedgekeurd. (Nieuwsblad)


Sibelco
kondigde in de ondernemingsraad aan dat ze meer dan 20 kaderfuncties wil verhuizen naar het Spaanse Bilbao. (DS)


Staking op zaterdag 8 juni bij Carrefour te Sint Agatha Berchem wegens te veel werkdruk en te weinig personeel. (Pulsretail op X)


Commentaar.


Een foto met lege winkelkarretjes verhinderen de toegang tot de winkel. Klanten en werkwilligen kunnen niet door. We zijn het gewoon maar het is niet normaal. Blokkade is een miskenning van de vrijheid om (niet) te staken.

 

Verkiezingsprogramma’s en collectief arbeidsrecht


De politieke partijen hebben in hun verkiezingsprogramma’s enkele voorstellen geformuleerd die betrekking hebben op het collectief arbeidsrecht. Een greep uit de teksten maakt duidelijk dat bijna elk voorstel van de ene partij een voorstel van een andere partij opheft.

  • De Renault-wet moet aangepakt en verstrengd worden, zo vinden PS, CD&V en PVDA. Een collectief ontslag zou niet mogelijk mogen zijn zolang een bedrijf winst maakt (PVDA) of alleen als er een sociaal plan overeengekomen wordt (PS en CD&V). Leveranciers en onderaannemers zouden betrokken moeten worden (PS, PVDA). De referteperiode voor de berekening van het collectief ontslag moet verlengd worden tot 120 dagen (PS).

  • De drempel voor het installeren van een OR of een CPBW moeten verlaagd worden (PVDA).

  • De rol van de vakbonden moet versterkt worden (door verlaging van de tewerkstellingsdrempels (PVDA, PS) en de werknemersvertegenwoordigers moeten nog beter beschermd worden, o.o. door verplichte re-integratie (PVDA)

  • Vakbonden moet een rechtspersoonlijkheid krijgen (Les Engagés, MR, Vlaams Belang)

  • Het stakingsrecht wordt op de korrel genomen: voor de ene moeten blokkades gestraft worden (N-VA), voor de andere moeten ze geliberaliseerd worden (Ecolo, Groen, PVDA). Het verbod van uitzendarbeid tijdens een staking moet opgegeven worden (N-VA)

  • Weinig animo rond de automatische indexering. De meeste partijen zijn conservatief en voor het behoud ervan (Ecolo, Groen, PS, Vooruit, CD&V, PVDA, MR, Vlaams Belang). Twee partijenschuiven een netto indexering naar voor (N-VA en Open VLD)

  • Er is een meerderheid voor de versoepeling van de loonnorm (Vooruit, Ecolo, PS, CD&V, PVDA, Groen, Les Engagés). Een partij (MR) is voor de status quo en een ander pleit voor de “all-in” akkoorden.

Commentaar.


Dit overzicht danken we aan de
webinar van het advocatenkantoor Claeys & Engels en de analyse gepubliceerd door de orde van advocaten (advocaat.be).


Wat is de levenskans van die programmapunten?


Sinds 1971, het jaar van cao nummer 5, zijn er wel geteld maar twee belangrijke paaltjes geslagen in het collectief arbeidsrecht. Het eerste is het De Bruyne arrest (1981) van het Hof van Cassatie dat de puntjes op de i zette van het stakingsrecht. Het tweede is de loonnormwet (1996), die het kader tekent voor de tweejaarlijkse loononderhandelingen.


Sommigen zullen er nog een derde aan toevoegen, nl. de bijzondere beschermingswet (1991). Andere zullen zeggen dat we wat de loonnormwet betreft we te kort door de bocht zijn gegaan omdat die strenger is geworden in 2017 en dan weer versoepeld in 2021 (coronapremie) en in 2023 (koopkrachtpremie).


Daarbuiten moeten we wel vaststellen dat alle wetsvoorstellen inzake rechtspersoonlijkheid van vakbonden en stakingsrecht vakkundig in de kelders van het Parlement werden opgeslagen.


Op de keper beschouwd, het collectief arbeidsrecht, i.t.t. het individueel arbeidsrecht, is conservatief. Hebben we te maken met de vaststelling dat hoe ouder een idee is, des te langer de levensverwachting is? (Lindy-effect)


Hoe dan ook, we openen de weddenschappen over de kans dat de wetgever in de komende vijf jaar zal tussenkomen in de collectieve arbeidsverhoudingen en loonvorming.

 

Openbare diensten


Bijna alle Brusselse recyparken waren woensdagmiddag gesloten vanwege een staking om de toename van agressie te hekelen. (
Bruzz)

 

Buurlanden


Frankrijk


De dokwerkers en andere havenarbeiders leggen het werk neer op 7, 13, 21 en 25 juni als protest tegen het optrekken van de pensioenleeftijd. (C’est la grève)


De privé-ziekenhuizen (1.030 instellingen, 200.000 medewerkers waarvan 40.000 dokters) gingen sinds 3 juni in staking maar blijven dringende essentiële diensten waarborgen. De werkgevers protesteren op die manier tegen de achtergestelde financiering in vergelijking met de publieke sector. (Le Figaro)


Commentaar.


Over het woordgebruik ‘staking’ kan gediscuteerd worden. Als de directie van de ziekenhuizen de medewerkers geen werk geven en geen loon betalen is er in termen van arbeidsverhoudingen sprake van een lockout. Bekeken vanuit het perspectief van de patiënten en de overheid is er dan wel sprake van een staking, in die zin dat de ziekenhuizen weigeren om te doen wat van hen verwacht wordt om druk uit te oefenen op een besluitvorming.

 

Nederland


De onderhandelingen voor een nieuwe cao in Metaal en Techniek (27.000 ondernemingen, 300.000 werknemers) begonnen in februari. In totaal kwamen de onderhandelaars vier keer bijeen. De posities blijven te ver uiteen. Vakbonden volharden daarom in de estafettestakingen. Op 6 juni was het de beurt aan Groningen. (CNV)


FNV poogde de onderhandelingen voor hogere lonen voor de 6.000 werknemers van de houthandel te forceren met een 48-urenstaking op donderdag 6 en vrijdag 7 juni. (MSN)


Nog maar een op de acht werknemers is lid van een vakbond Vakbondsleden zijn gemiddeld beduidend ouder dan niet-leden, hebben veel vaker een vast contract, werken meestal fulltime en de helft werkt in de industrie of zorg en welzijn. (Paul de Beer op LinkedIn)


Duitsland


De sectorale onderhandelingen draaien op volle toeren.

  • De vakbond Ver.di heeft de medewerkers in de haven van Hamburg opgeroepen vrijdag 7 juni het werk neer te leggen om druk uit te oefenen op de loononderhandelingen. (Nieuwsblad Transport en di)

  • Vakbonden van de detailhandel strijden al meer dan een jaar voor duurzame loonsverhogingen. Na een eerste akkoord in de Hamburgse detailhandel hebben nu ook Noordrijn-Westfalen, Nedersaksen en Bremen loonakkoorden gesloten. (di)

  • De sociale partners van de sector van de privé banken zijn in onderhandelingen voor betere lonen. (di)

  • In de grafische industrie is er ook na vijf onderhandelingsrondes geen akkoord gevonden. (di)

  • De achterban keurde een akkoord goed voor de werknemers van Deutsche Telekom. (di)


UK


Wie van plan is het Kanaal over te steken naar het Verenigd Koninkrijk kan op Strikecalendar nagaan of zijn reis misschien gestoord zal worden door stakingen.

 

Elders in de wereld


In Nigeria begonnen de grootste vakbonden van het land aan een nationale staking van onbepaalde duur. Ze eisten de verhoging van het minimumloon van 20 euro per maand. Op maandag 3 juni sloten zij de luchthavens en schrikten zij er niet voor terug de elektriciteit over heel het land af te sluiten.(VRT) Dinsdag 4 juni, na akkoord van een minimumloon van 40 euro per maand, besloten ze de staking met een week op te schorten. (VRT)


Bij Samsung rommelt het (weekbericht 2024-22). De National Samsung Electronics Union (NSEU) eist een loonsverhoging van 6,5 procent en een extra bonus voor het personeel. De vakbond vertegenwoordigt ongeveer 28.000 mensen, zo'n 20 procent van Samsungs personeelsbestand in Zuid-Korea. De werknemers legden op 7 juni voor één dag het werk neer. De eerste staking in 55 jaar dat het bedrijf bestaat. Alhoewel, onder hen waren er die een verlofdag opnamen. (CNN)


Een rechter gebood het academisch personeel van de University of California de staking tegen de oorlog in Gaza te schorsen. (AP)


De werknemers van Renault in Brazilië staken al sinds 7 mei voor  meer veilige arbeidsomstandigheden. (IndustriALL


Download alle weekoverzichten

Actua Sociaal Overleg 2024
PDF – 3,1 MB 9 downloads
Actua Sociaal Overleg 2023
PDF – 8,5 MB 76 downloads

Download alle jaaroverzichten

Jaaroverzicht Sociaal Overleg 2023
PDF – 259,3 KB 8 downloads

Reactie plaatsen

Reacties

Davy Tuytens
5 maanden geleden

Beste,

Hartelijk dank voor de wekelijkse nieuwsbrieven over sociaal overleg en sociale conflicten. Het is altijd waardevol om goed geïnformeerd te zijn en nieuwe inzichten op te doen. Jullie heldere uitleg en actuele berichtgeving maken het makkelijker om de complexe wereld van sociaal overleg te begrijpen. Ga zo door met het leveren van waardevolle content!

Vriendelijke groet
Davy